Brazylia – Pantanal i Salwador

Pantanal to rozległa kraina mokradeł położona w samym sercu Ameryki Południowej i jeden z największych obszarów podmokłych na świecie – ogromna równina, która w porze deszczowej częściowo zamienia się w rozlewisko, a w porze suchej odsłania trawiaste przestrzenie, laguny i wyspy lasów. Rytm życia wyznaczają tu rzeki, pory roku i przemieszczające się w poszukiwaniu wody zwierzęta.

W tym wyjątkowym ekosystemie spotykają się gatunki charakterystyczne dla lasów, sawann i terenów wodnych. Można tu zobaczyć kajmany, kapibary, tapiry, mrówkojady olbrzymie, małpy, jelenie bagienne oraz setki gatunków ptaków – od kolorowych papug po charakterystycznego dla regionu żabiru amerykańskiego. Pantanal jest również siedliskiem jaguarów – największych kotów Ameryki Południowej. Rozległe, otwarte przestrzenie tego regionu sprzyjają nie tyle obserwacji dzikiej przyrody, co wręcz wyruszeniu jej śladem! Będziemy tropić jaguary podczas safari samochodami terenowymi, przemierzać równiny konno, wypatrywać dzikich zwierząt z łodzi i wsłuchiwać się w las podczas pieszych wędrówek. To doświadczenie dzikiej natury z bliska, zmieniające się każdego dnia wraz z krajobrazem i sposobem, w jaki go odkrywasz.

Pamiętasz tę szczególną fascynację, kiedy po raz pierwszy dostrzegasz dzikie zwierzę, które znasz tylko z książek? W Pantanalu takie spotkanie może wydarzyć się naprawdę blisko Ciebie. Jaguar, największy kot obu Ameryk i jeden z najważniejszych drapieżników tego regionu, doskonale czuje się wśród tutejszych rzek i rozległych mokradeł. Świetnie pływa, porusza się wzdłuż brzegów i właśnie tam będziemy szukać jego śladów.

Północny Pantanal jest jednym z miejsc, w których szanse na spotkanie jaguara są wyjątkowo wysokie. Dlatego nie będziemy się spieszyć. Przez dwa dni z rzędu będziemy wypływać na rzekę, obserwując brzegi, nasłuchując i wypatrując ruchu wśród roślinności. Potrzeba do tego cierpliwości, uważności i odrobiny szczęścia, bo to jaguar zdecyduje, czy pozwoli nam się zobaczyć, ale to właśnie ta nieprzewidywalność sprawia, że spotkanie z nim w jego naturalnym środowisku jest tak niezwykłe.

Na wybrzeżu Bahii wejdziemy w zupełnie inny rytm podróży. W Itacimirim zanurzysz się w ciepłych wodach Atlantyku, będziesz spacerować boso po szerokich plażach, kąpać się w naturalnych basenach tworzących się podczas odpływu i skakać przez fale. Wśród palm i tropikalnej zieleni dasz sobie czas na słońce, wodę, dobrą książkę, rozmowy i zwyczajne nicnierobienie. To chwila nadmorskiej wolności i przyjemności, zanim ruszymy dalej, w stronę kolorów, muzyki i energii Salvadoru.

Gotowi, by zanurzyć się w rytmie Salvadoru? Tutaj muzyka wychodzi na ulice, bębny wyznaczają tempo, capoeira zatrzymuje przechodniów, a afro-brazylijskie tradycje są częścią codzienności. Zagubisz się w kolorowych uliczkach Pelourinho, zajrzysz na lokalne targi, spróbujesz smaków Bahii i weźmiesz udział w rytuale candomblé. Z Mirkiem, naszym ekspertem od muzyki i kulinariów, pójdziemy jeszcze głębiej: na alternatywne koncerty, muzyczne spotkania i tam, gdzie Salvadoru nie ogląda się z boku, tylko naprawdę się w nim uczestniczy. Uwaga: nóżka może sama zacząć chodzić!

Przygotuj się na podróż, w której Brazylię będziesz poznawać także smakiem. W rozległych mokradłach Pantanalu odkryjemy kuchnię, która opiera się na prostych, lokalnych produktach, przede wszystkim rybach słodkowodnych (w tym piraniach, które będziemy mieli okazję łowić), dziczyźnie i wołowinie. A potem Bahia całkowicie zmieni paletę smaków. Pojawią się kokos, dendê, ostre papryczki, owoce morza i intensywne aromaty kuchni afro-brazylijskiej. Będziemy zaglądać na targi, próbować ulicznego jedzenia i szukać miejsc, które opowiadają historię Salvadoru właśnie poprzez kuchnię. Mirek poprowadzi nas również tym tropem, bo jedzenie, podobnie jak muzyka, będzie jednym ze sposobów wejścia głębiej w lokalną kulturę. To będzie Brazylia poznawana nie tylko oczami, ale naprawdę wszystkimi zmysłami.

Przelot do Salwadoru, lądowanie tego samego dnia wieczorem albo w nocy.

Nocleg: Salwador.

Pierwsza pobudka w Brazylii. Mocna kawa, dobre śniadanie i ruszamy dalej. Krótki lot przeniesie nas ze świata wielkiego miasta w stronę bezkresnych przestrzeni Pantanalu, gdzie zacznie się właściwa dzika przygoda. Zaczniemy od jego południowej części, tej większej pod względem powierzchni, a jednak zdecydowanie rzadziej odwiedzanej. Dominuje tu tradycyjny klimat brazylijskich rancz oraz rozległe zalewowe równiny. Z lotniska przejedziemy do miasteczka Aquidauana, zwanego Bramą do Pantanalu, w którym się zatrzymamy na najbliższe noce.

Wieczorem przyjdzie pora na pierwsze safari po Pantanalu. Wsiądziemy do samochodów terenowych i po zmroku wyruszymy na poszukiwanie zwierząt, które właśnie wtedy stają się aktywne. Wyobraź sobie, jak snop światła przesuwa się po trawach i zaroślach, a my wypatrujemy ruchu, błysku oczu, sylwetki wyłaniającej się z ciemności. Tutaj nigdy nie wiadomo, co pojawi się za chwilę.

A kiedy podniesiemy głowy, zacznie się drugi spektakl. Z dala od świateł miast zobaczymy tysiące gwiazd, Drogę Mleczną, Krzyż Południa i Chmury Magellana. Pierwsza noc w Pantanalu pokaże nam, że po zmroku dzikość wcale nie zasypia.

Dystans: ok. 135 km (2 h).

Nocleg: Aquidauana.

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Safari w Pantanalu Południowym różni się od afrykańskiego – zamiast rozległych sawann czekają tu zalewowe równiny, wyspy lasów, sieć rzek oraz lagun. Te olbrzymie, otwarte mokradła to dom dla wielu gatunków zwierząt – mrówkojadów olbrzymich, tapirów, jeleni bagiennych, małp, pancerników i kajmanów. To również ostoja licznych gatunków ptaków – ary hiacyntowej, tukanów toco, ibisów, różnych rodzajów papug i papużek, a także żabiru amerykańskiego – symbolu Pantanalu i najwyższego latającego ptaka Ameryki Południowej.

Co jako pierwsze przykuje Twój wzrok: sylwetka mrówkojada przemierzającego równinę, intensywny błękit ary hiacyntowej czy kajman wygrzewający się nad wodą?

Po lunchu czeka nas zupełnie inne spotkanie z Pantanalem. Razem z lokalnym przewodnikiem wypłyniemy na połów piranii i spróbujemy swoich sił w łowieniu jednej z najbardziej charakterystycznych ryb tutejszych wód. Piranie są częścią całego ekosystemu mokradeł – polują na nie między innymi kajmany – ale od pokoleń trafiają również do lokalnej kuchni. I kto wie, może to własnoręcznie złowiona pirania stanie się jednym ze smaków tej podróży?

Dystans: safari samochodami terenowymi.

Nocleg: Aquidauana.

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Po śniadaniu wsiądziemy w siodła i wyruszymy na spokojną przejażdżkę konną. To właśnie konno od pokoleń przemierzają Pantanal tutejsi pantaneiros – brazylijscy kowboje, którzy doskonale znają rytm życia tych rozległych mokradeł. Trasa poprowadzi przez otwarte trawiaste równiny, podmokłe łąki i zagajniki, do których nie zawsze można dotrzeć samochodem. Nie musisz mieć doświadczenia w jeździe konnej. Konie są spokojne i przyzwyczajone do pracy z gośćmi, a lokalni przewodnicy dobierają tempo tak, aby każdy mógł czerpać przyjemność z przejażdżki. Będziemy mieć czas, by rozejrzeć się dookoła, wsłuchać w odgłosy mokradeł i wypatrywać zwierząt oraz ptaków pojawiających się wśród traw. Z końskiego grzbietu Pantanal odkrywa się powoli – w jego naturalnym rytmie.

Po lunchu, na który wrócimy do lodży, wybierzemy się na rejs łodzią po rzece Aquidauana. Spokojna żegluga da nam okazję, by przyjrzeć się życiu toczącemu się wzdłuż jej brzegów – wśród nadrzecznych zarośli i drzew często można dostrzec ptaki, kapibary, kajmany, a przy odrobinie szczęścia także inne zwierzęta zamieszkujące Pantanal.

Dystans: jazda konna i rejs po rzece.

Nocleg: Aquidauana.

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Ostatni dzień w południowej części Pantanalu zaczniemy od porannego spaceru po lesie. Wędrówka z lokalnym przewodnikiem będzie okazją, by przyjrzeć się bliżej tutejszej roślinności z jeszcze innej perspektywy, wsłuchać się w odgłosy budzącej się przyrody i wypatrywać zwierząt ukrytych wśród drzew.

Po spacerze wrócimy do lodży na lunch, po czym wyruszymy na lotnisko w Campo Grande, by przelecieć do Cuiaby, gdzie czeka na nas drugi etap przygody w Pantanalu – tym razem w jego północnej części.

Kolacja i nocleg w Cuiabie.

Dystans: ok. 135 km (2 h).

Nocleg: Cuiaba.

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Po śniadaniu wyruszymy w drogę do Poconé, gdzie zatrzymamy się na pierwszą noc po tej stronie Pantanalu. Przed nami jakieś 2 do 3 godzin przejazdu, najpierw po szosie, a ostatnie 15 km po Transpantaneira. To słynna, 147-kilometrowa droga szutrowa przecinająca północną część Pantanalu i łącząca miejscowości Poconé i Porto Jofre. Na jej trasie znajduje się ponad 120 drewnianych mostów.

Po obiedzie w lodży zmienimy perspektywę i ponownie ruszymy w teren, tym razem samochodami terenowymi. Przemierzając drogi biegnące przez okoliczne fazendy, otwarte przestrzenie i tereny podmokłe, dotrzemy dalej i zajrzymy w kolejne zakątki Pantanalu. Każde safari odsłania ten krajobraz trochę inaczej – zmienia się światło, aktywność jego mieszkańców i to, co dzieje się tuż przy drodze. To kolejna okazja, by obserwować dzikie życie w jego codziennym rytmie.

A wiesz, co się dzieje w Pantanalu nocą? Sprawdzimy! Gdy zapadnie ciemność, przewodnik będzie wypatrywał zwierząt, których obecność zdradzają odbijające światło reflektora oczy. To najlepszy moment, by zobaczyć kajmany, sowy, lisy, nocne ptaki i inne gatunki prowadzące aktywny tryb życia po zmroku.

Dystans: ok. 120 km (2-3 h).

Nocleg: Poconé.

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Dzień rozpoczniemy jeszcze przed świtem od porannego safari, kiedy Pantanal budzi się do życia. To idealna pora i światło na obserwowanie ptaków rozpoczynających dzień. Może uda nam się też wypatrzyć mrówkojady? Po safari wrócimy do lodży na obfite, spokojne śniadanie.

Następnie ruszymy w stronę Porto Jofre, na sam koniec legendarnej Transpantaneiry. Przed nami około 5 godzin drogi prowadzącej przez serce północnego Pantanalu, wśród bezkresnych mokradeł, otwartych przestrzeni i charakterystycznych drewnianych mostów. Nie traktujemy jednak tego przejazdu wyłącznie jako transferu, bo… to właściwie kolejne safari. Będziemy zatrzymywać się wszędzie tam, gdzie przyroda da nam powód, by na chwilę zostać.

Po południu dotrzemy do lodży w Porto Jofre. Zakwaterujemy się, odpoczniemy i zjemy kolację. Następnego ranka zaczynamy to, po co przyjechaliśmy tutaj, czyli wyprawę śladami jaguarów.

Dystans: ok. 130 km (4-5 h).

Nocleg: Porto Jofre.

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Dzisiejszy dzień poświęcimy poszukiwaniu jednego z najbardziej fascynujących drapieżników Ameryki Południowej – jaguara. Jeszcze przed śniadaniem wyruszymy łodzią na rzekę Cuiabá, gdzie właśnie o poranku szanse na jego zobaczenie są największe. Będziemy w ciszy przemierzać rozlewiska i nadrzeczne kanały, wypatrując nie tylko jaguarów, ale także wydr olbrzymich, kajmanów, kapibar i ptaków.

Po powrocie czeka nas śniadanie i chwila odpoczynku w lodży. Możesz zrelaksować się przy basenie, schować na chwilę w cieniu albo po prostu nacieszyć się ciszą i przestrzenią Pantanalu.

Po obiedzie wracamy na rzekę. Popołudniowy rejs pokaże nam Pantanal w innym świetle i o innej porze dnia, kiedy zmienia się rytm życia nad wodą. Będziemy ponownie wypatrywać jaguarów i obserwować wszystko, co wydarza się wokół, bo każdy rejs po tych rzekach jest inną opowieścią i nigdy nie wiadomo, co pojawi się za kolejnym zakrętem.

Wieczorem wrócimy do lodży na kolację i odpoczynek.

Dystans: safari łodzią.

Nocleg: Porto Jofre.

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Dzisiejszy dzień niemal w całości spędzimy na wodzie, kontynuując poszukiwania jaguarów. Obserwacja dzikich zwierząt wymaga cierpliwości – natura nie działa według scenariusza, a każde spotkanie jest wynikiem uważnej obserwacji i odrobiny szczęścia. To właśnie dlatego na rzece spędzimy wiele godzin, przemierzając miejsca, w których jaguary najczęściej pojawiają się na brzegach.

W południe zatrzymamy się w spokojnym miejscu na lunch serwowany na pokładzie łodzi, po czym ponownie wyruszymy na poszukiwania. Nawet jeśli głównym celem pozostają jaguary, niemal przez cały czas towarzyszyć będą nam inni mieszkańcy mokradeł.

Późnym popołudniem wrócimy do lodży na odpoczynek po kolejnym dniu spędzonym w rytmie północnego Pantanalu. Przed nami ostatnia kolacja w tym dzikim regionie. To moment, w którym pozwolimy wspomnieniom osiąść i rozgościć się w naszych opowieściach.

Dystans: safari łodzią.

Nocleg: Porto Jofre.

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Dziś zmieniamy scenerię i przenosimy się z dzikiego Pantanalu na wybrzeże Bahii. Przed nami podróż przez Brazylię, która pozwoli nam pokonać niemal 3000 kilometrów i już kolejnego dnia znaleźć się w zupełnie innym świecie. Z mokradeł i bezkresnych przestrzeni przeniesiemy się nad ciepły Atlantyk, do położonego wśród palm i tropikalnej zieleni Itacimirim. To właśnie skala Brazylii sprawia, że podczas jednej wyprawy możemy doświadczyć tak różnych jej obliczy.

Kolacja i nocleg już na wybrzeżu, w Itacimirim.

Dystans: 250 km (ok. 6 h) + lot z przesiadką (ok. 6 h) + 80 km (1 h 30).

Nocleg: Itacimirim.

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Dzień odpoczynku nad oceanem. Czas na relaks przy basenie, długie spacery wzdłuż plaży, kąpiele w ciepłym Atlantyku i czytanie książki pod palmą.

Dystans: –

Nocleg: Itacimirim.

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Poranek spędzimy na plaży, by jeszcze przez chwilę cieszyć się beztroską nad oceanem. Następnie przejedziemy do Salwadoru, gdzie zakwaterujemy się w samym sercu Pelourinho: kolonialnej dzielnicy pełnej kolorów, śpiewów, rękodzieła, smaków i zapachów.

Odkrywanie Salwadoru zaczniemy jednak od jego afro-brazylijskiego oblicza. Pojedziemy do faweli będącej sercem kultury afro w Bahii, gdzie do dziś pielęgnowane są tradycje przywiezione do Brazylii przez afrykańskich przodków. To właśnie tutaj działa jeden z pierwszych afro-brazylijskich bloków karnawałowych w kraju. Podczas spotkania z jego członkami porozmawiamy o jego historii i roli w budowaniu dumy z afro-brazylijskiej tożsamości.

Częścią tej tożsamości jest również afro-brazylijska religia candomblé, wywodząca się z wierzeń przywiezionych do Brazylii przez zniewolonych mieszkańców Afryki Zachodniej. Wizyta w świątyni będzie okazją, by posłuchać opowieści o orixás – bóstwach związanych z siłami natury – i zobaczyć, jak dawne tradycje wciąż są obecne w codziennym życiu mieszkańców Bahii.

Przy świątyni od blisko 30 lat działa projekt społeczny, w którym obecnie bezpłatnie uczestniczy około 80 dzieci i nastolatków z okolicy. Specjalnie dla nas przygotują oni pokaz czterech głównych elementów kultury afro-brazylijskiej: capoeiry, maculelê, samby de roda oraz puxada de rede. Dochód z naszej wizyty wesprze działalność tego projektu i pomoże sfinansować zajęcia dla lokalnej młodzieży.

Na zakończenie chętni będą mogli poznać jogo de búzios – tradycyjną wróżbę z muszli, praktykowaną w religiach afro-brazylijskich, takich jak candomblé i umbanda. Dla wyznawców jest to sposób odczytywania wskazówek dotyczących życiowej drogi, oparty na interpretacji symboli pojawiających się po rzucie szesnastu muszli.

Wieczorem kolacja w tętniącym życiem Salwadorze.

Dystans: 80 km (1 h 30) + transfery w Salwadorze.

Nocleg: Salwador.

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Poranek rozpoczniemy na Feira de São Joaquim – największym targu Salwadoru, na którym zaopatrują się mieszkańcy. To dobre miejsce, by zobaczyć codzienne życie Bahii z dala od turystycznych uliczek i poczuć jej zapachy, kolory oraz rytm.

Następnie wrócimy do centrum Salwadoru i zjedziemy zabytkową windą Lacerda do Dolnego Miasta, by odwiedzić słynny Mercado Modelo. Po wizycie na targu przejdziemy do historycznego centrum i dzielnicy Pelourinho. Spacerując jej brukowanymi uliczkami, zajrzymy do barokowych kościołów, a po drodze z pewnością nie raz usłyszymy dźwięki bębnów i zobaczymy pokazy capoeiry, które są nieodłącznym elementem lokalnego życia.

Wieczorem wybierzemy się na folklorystyczny pokaz z kolacją, a chętni zakończą dzień przy muzyce na żywo w jednej z lokalnych knajpek.

Dystans: okolice Salwadoru.

Nocleg: Salwador.

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Pierwszą część dnia spędzimy na relaksie na plaży nieopodal Salwadoru. Wybrzeże Bahii słynie z szerokich, piaszczystych plaż, ciepłych wód Atlantyku i spokojniejszego rytmu życia z dala od miejskiego zgiełku. Będzie to czas na kąpiel, spacer brzegiem oceanu i chwilę wytchnienia.

Po południu wrócimy do miasta, by odpocząć i przygotować się do kolacji.

Wieczorem poznamy bliżej historię i rytuał candomblé. Podczas wizyty zobaczymy elementy tradycyjnego obrzędu, któremu towarzyszą muzyka, śpiew i taniec, oraz dowiemy się więcej o symbolice rytuałów i ich znaczeniu dla wyznawców.

Dystans: okolice Salwadoru.

Nocleg: Salwador.

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Przedpołudnie na ostatnie zakupy lokalnego rękodzieła, uliczne przekąski lub chwilę odpoczynku w jednej z kawiarni przy aromatycznej brazylijskiej kawie.

Po lunchu transfer na lotnisko i wylot do Polski z przesiadką w jednym z europejskich portów lotniczych. Lądowanie w Polsce następnego dnia.

Dystans: ok. 30 km (0 h 40).

Nocleg: –

Wyżywienie: śniadanie, obiad.