Etiopia – Tigraj i kotlina Danakil

Kiedy przestajesz tylko obserwować rzeczy i wydarzenia a stajesz ich częścią, wówczas przekraczasz linię między zwiedzaniem a doświadczaniem, między patrzeniem, a połączeniem z tym, co widzisz. Takie rzeczy nie dzieją się od razu, wymagają czasu i zrozumienia, wymagają ciekawości i zaangażowania. Wymagają odpowiedniego prowadzenia przez przewodników, lokalnych mieszkańców, naturę, symbole świata widzialnego i świata niewidzialnego. To co widzimy jest tak samo ważne jak to, czego nie widzimy: baśnie, legendy, duchy gór i dolin, opiekunowie domów i świątyni. Wiemy jak towarzyszyć Ci w zrozumieniu innych kultur, wiemy jak zamienić bierną podróż w coś, co transformuje Ciebie i poszerza rozumienie świata.

Wielu Etiopczyków twierdzi, że to najpiękniejsza część ich kraju. Góry Semien mają charakterystyczną strukturę – szczyty są zazwyczaj rozległe i płaskie, tworzą potężne płaskowyże. Okalają je za to wysokie urwiste ściany. Tymczasowe rzeki wyrzeźbiły olbrzymie jary i wąwozy a erozja uformowała strzeliste iglice i ostre grzbiety skalne. W wyższych partiach występują rzadkie dla kontynentu lasy iglaste, czasami pojawia się śnieg. Góry Semien kryją jeden z najwyższych wodospadów Afryki – Jinbar o wysokości 533 m. Wiele szczytów przekracza 4000 m wysokości a najwyższy, wygasły wulkan Ras Daszan, liczy 4543 m n.p.m., co daje mu czwarte miejsce w Afryce. Góry Semien są domem dla unikalnej fauny. Mieszkają tu koziorożce abisyńskie, dżelady brunatne, szakale etiopskie a z ptaków między innymi orłosęp brodaty i kruk grubodzioby. Góry chronione są przez Park Narodowy Semien, który w 1978 roku został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Za kilka milionów lat kontynent afrykański podzieli się na dwie części wzdłuż Wielkiego Rowy Afrykańskiego. Są miejsca gdzie te dramatyczne zjawiska geologiczne są dobrze widoczne. Jednym z nich jest Kotlina Danakil w regionie Afar na północnym wschodzie Etiopii. To jeden z najbardziej aktywnych tektonicznie obszarów naszej planety i najbardziej nieprzyjaznych krajobrazów na Ziemi. Położenie poniżej poziomu morza (nawet do 153 m) oraz specyficzny klimat sprawia, że Danakil uznawana jest za najgorętsze miejsce na naszej planecie ze średnią temperaturą roczną wynoszącą 35°C. Co ciekawe, nigdy nie zanotowano tu temperatury niższej niż 23°C a często słupki rtęci przekraczają 50°C. W kotlinie Danakil znajdziemy cały wachlarz niezwykłych widoków: czynne wulkany, pola lawy, słone jeziora, gejzery, gorące źródła, fumarole, słupy soli i tarasy siarkowe. W wulkanie Erta Ale staniemy na brzegu krateru z jedynym na świecie jeziorem stałej, bulgoczącej lawy. Ten wyjątkowo surowy krajobraz od około 2000 lat zamieszkują Afarowie – wędrowni pasterze. To tu w 1974 roku znaleziono też Australopiteka (nadano mu imię Lucy), którego wiek oszacowano na 3,2 mln lat.

Chrześcijaństwo dotarło na tereny dzisiejszej Etiopii już w IV w. n.e. Etiopski Kościół Ortodoksyjny ma wiele wspólnych cech z judaizmem, wyróżnia go też duża liczba postów w ciągu roku. Jego liturgia, obyczaje i święte księgi są w dużej mierze wzorowane na Kościele koptyjskim. Do upadku Hajle Sellasie w w 1974 roku był kościołem państwowym. Co istotne, kościół w Etiopii jest autokefaliczny co oznacza, że jego patriarcha nie jest odpowiedzialny przed żadnym innym wyższym hierarchą. Etiopczycy wierzą, że zaginiona w VI w. p.n.e. Arka Przymierza znajduje się właśnie tutaj – w Aksum – a ich kraj jest spadkobiercą starożytnego Izraela.

Cała północna Etiopia usiana jest skalnymi kościołami. Niektóre z nich wykuto pod ziemią, tak jak te w Lalibeli, inne wydrążono w majestatycznych skałach, jak te w rejonie Gheralta. Powstawały od VII do XIII wieku a w samym Tigraju jest ich ponad 120. Dlaczego budowano je w tak niedostępnych miejscach? Najprawdopodobniej z obawy przed prześladowaniami i zniszczeniem. W IX wieku upadło starożytne Królestwo Aksum a region narażony był na ekspansję Islamu. Większość z nich przetrwała do dziś, nawet te najbardziej niedostępne jak Abune Yemata są odwiedzane przez wiernych. Kościoły w Lalibeli są wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO a Tigraj jest największym na świecie skupiskiem budowli wykutych w skale.

Na północ od jeziora Tana leży Gonder, zwany Camelotem Afryki. Miasto założono z rozkazu cesarza Fasilidesa w pierwszej połowie XVII wieku. Fasilides, w przeciwieństwie do poprzedników, postanowił, że nie będzie się przemieszczał z miejsca na miejsce, ale ustanowi stolicę w jednym miejscu. Właściwa lokalizacja oczywiście przyszła wraz z boskim natchnieniem. Wtedy też powstały ufortyfikowane zamki kompleksu Fasil Ghebbi o niezwykłej jak dla Afryki architekturze, które w 1979 roku zostały wpisane jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Miasto pełniło funkcję stolicy przez ok. 250 lat. W tych czasach zbudowano kilka pałaców królewskich oraz aż 44 kościoły. Gonder oraz otaczający go region zamieszkiwany jest również przez etiopskich Żydów zwanych Felaszami.

Niewiele miast ma tak urzekającą i poruszającą wyobraźnię nazwę. W tej pobrzmiewają echa wielkiej potęgi, spora dawka tajemniczej egzotyki, dobrze wyczuwalna jest również nuta romantyzmu i obietnica raju utrwalona w standardach muzyki reggae. Addis Abeba oznacza nowy kwiat. To stosunkowo młode miasto – założono ją na przełomie XIX i XX wieku a dziś liczy około 6mln mieszkańców. Addis z pewnością nie należy do najpiękniejszych miast Etiopii i Afryki. Ma jednak ambicje być regionalną a nawet kontynentalną metropolią. Chyba w żadnej afrykańskiej stolicy nie ma tylu ambasad i luksusowych hoteli. To dlatego, że Addis jest siedzibą Unii Afrykańskiej, odpowiednika naszej Europejskiej. W mieście znajdziemy też pałace cesarza Menelika II i Hajle Sellasie.

Mało kto zdaje sobie sprawę z faktu, że napar, który jest nieodłączną częścią poranka tak wielu osób wywodzi się właśnie z Etiopii. To ojczyzna kawy. To tutaj wieki temu, zupełnie przypadkiem, odkryto właściwości ziaren kawy, stąd kawa ruszyła na podbój świata. Dziś Etiopia jest piątym największym producentem kawy na świecie. Odpowiada za 5% globalnej produkcji, choć nie znajdziemy tu ogromnych plantacji – większość to nadal tradycyjne, rodzinne uprawy. Trudno też znaleźć drugie miejsce, w którym czarny napój byłby tak szanowany i darzony tak wielką sympatią przez większość mieszkańców. Przygotowanie i spożywanie kawy jest bardzo ważnym elementem kultury Etiopii. Ceremonia kawy to po amharsku jebena buna. Co ważne, rytuał ten obejmuje całość procesu przygotowania kawy – od prażenia ziaren po podanie napoju. Kawa etiopska jest niezwykle mocna i aromatyczna – już żadna inna filiżanka nie będzie smakować tak samo.

Wylot z Warszawy o 19:35 i lot bezpośredni (z międzylądowaniem w Wiedniu) do Addis Abeby.

Wczesnym rankiem, o 05:25 przylecimy do stolicy Etiopii, Addis Abeby. Po krótkiej przerwie, lotem wewnętrznym udamy się wprost do słynnej Lalibeli. Koło południa zakwaterujemy się w hotelu. Odpoczniemy na tarasie z widokiem na dolinę, napijemy się etiopskiej kawy by odzyskać siły po długim locie. Po południu ruszymy na spacer by zobaczyć pierwsze ze osławionych skalnych kościołów Lalibeli.

Kolacja i nocleg w hotelu.

To dzień, w którym zobaczymy fantastyczne skalne kościoły: Kościół świętego Jerzego, Abba Libanos Betel Mariam oraz położony na wzgórzu Asheten Mariyam. To w jakiej kolejności je odwiedzimy zależy od lokalnych wydarzeń i modlitw. Nasz miejscowy przewodnik pochodzi właśnie z Lalibeli, dzięki niemu będziemy mogli odwiedzić zabytki w najlepszym momencie, porozmawiać z kapłanami i wiernymi. Kościoły w Lalibeli położone są blisko siebie, będziemy więc mieli wystarczająco czasu by zobaczyć wszystkie, przystanąć, usiąść w ciszy, fotografować, podziwiać widoki lub pomodlić się.

Śniadanie i kolacja i nocleg w hotelu, lunch w restauracji.

Po śniadaniu przejedziemy na lokalne lotnisko i o 10:55 wylecimy do Gonder. To dawna stolica Cesarstwa Etiopii, pełna wielowiekowych zabytków. W ciągu dnia zobaczymy Dzielnicę Królewską wraz z kamiennymi pałacami Fasil Ghebbi, Łaźnie Króla Fasilidasa oraz kościół Debre Berhan Sellasie, słynący z unikalnych fresków na sklepieniu. Zabytki te wpisane są na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Znajdziemy oczywiście także czas na kawę. Lub dwie.

Śniadanie, kolacja i nocleg w hotelu, lunch w restauracji.

Z Gonder ruszymy prywatnym transportem na północ, w kierunku Parku Narodowego Semien. 100 km trasy pełne będzie pięknych widoków i z pewnością nie raz zatrzymamy się na zdjęcia. W miejscowości Debark, która jest bramą do gór Semien, zarejestrujemy się w biurze Parku, uzyskamy konieczne pozwolenia, a do naszej grupy dołączy miejscowy przewodnik. Potem pojedziemy do hotelu położonego kilka kilometrów dalej, na wysokości ponad 3000 m n.p.m. Z tarasu będziemy mogli podziwiać panoramę gór Semien popijając etiopską kawę. Po południu, jeśli czas pozwoli, ruszymy na krótki spacer przez góry.

Śniadanie, kolacja i nocleg w hotelu, lunch w restauracji.

Ruszamy na trekking przez najpiękniejsze góry Afryki! Po wczesnym śniadaniu wsiądziemy w auta 4×4 i przejedziemy 25km w głąb Parku Narodowego. Tu zostawimy samochody i ruszymy na wędrówkę przez bajeczne krajobrazy gór Semien. Pierwszym celem będzie punkt widokowy Chilkuanit w odległości około 1,5h. Przez całą wędrówkę będą nam towarzyszyć zapierające dech w piersiach widoki a jeśli będziemy mieli trochę szczęścia zobaczymy też dżelady (endemiczne pawiany), klipspringery (kozły skalne), różne gatunki ptaków, w tym olbrzymie orłosępy i kruki grubodziobe. To także rejon, w którym często można spotkać charakterystyczne antylopy Menelika. Po tej części trekkingu zatrzymamy się na lunch w górskim kempingu – z widokiem, który sam w sobie będzie atrakcją. Po południu ruszamy na kolejną wędrówkę – tym razem około 2 godziny, wzdłuż górskiej grani, aż do wodospadu Jinbar. Woda spada tam z ponad 500 metrów – to jeden z najwyższych wodospadów na kontynencie i punkt kulminacyjny dnia. Po krótkim odpoczynku wracamy autami do hotelu, zmęczeni, ale nasyceni naturą, ruchem i pięknem.

Śniadanie i kolacja i nocleg w hotelu, lunch w drodze.

Z samego rana wsiądziemy do aut terenowych i ruszymy 65 km w głąb gór, aż na punkt widokowy Chennek – jedno z najbardziej spektakularnych miejsc w całym Parku Narodowym. Rozciągają się stąd panoramiczne widoki na skalne iglice, strome ściany i głębokie doliny – to właśnie ta surowa sceneria sprawia, że Semien nazywane są najpiękniejszymi górami Afryki. Z Chennek rozpoczniemy trekking – naszym celem jest szczyt Mount Buwahit (4430 m n.p.m.), drugi najwyższy w Etiopii. Droga w górę to wyzwanie, ale każdy krok nagradzają rozległe widoki na górskie pasmo, w tym majestatyczny Ras Dashan – najwyższy szczyt kraju. To także teren zamieszkiwany przez niezwykle rzadkie koziorożce abisyńskie – czasem można je zobaczyć z naprawdę bliska. Zdarza się również, że pojawi się kaberu etiopski, nazywany wilkiem etiopskim – jeden z najbardziej zagrożonych drapieżników świata. Po południu wracamy autami do hotelu, gdzie czeka na nas zasłużony odpoczynek.

Śniadanie i kolacja i nocleg w hotelu, lunch w drodze.

Po śniadaniu i obowiązkowej kawie na tarasie naszego hotelu wyruszymy w długą podróż do Axum. Nie będzie ona jednak męcząca. Trasa prowadzi przez malowniczą Limalimo Road a fantastyczny krajobraz oraz liczne wioski po drodze zmuszają do częstych przystanków. Przez większość drogi będzie nam towarzyszył surowy górski pejzaż regiony Tigraj, dopiero przed Aksum góry ustąpią miejsca wyżynom a potem terenom nizinnym. W połowie drogi zatrzymamy się w urzekającym wąwozie rzeki Tekeze. To miejsce zachwyca potęgą natury: głęboki, surowy kanion przecina suchy, górzysty krajobraz, tworząc imponującą dolinę, której widok zapiera dech w piersiach.

Śniadanie i kolacja i nocleg w hotelu, lunch w drodze.

Aksum to święte miasto kościoła etiopskiego. Zostało założone ponad 2500 lat temu i przez wieki było stolicą starożytnego państwa etiopskiego a potem miejscem koronacji cesarzy. Ze względu na wartość historyczną miasto wpisane jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Tu, według etiopskiej tradycji, przechowywana jest Arka Przymierza, którą Menelik I, pierwszy król Etiopii, zgodnie z legendą syn królowej Saby i króla Salomona, miał przywieźć z Izraela. W Aksum zobaczymy także łaźnie królowej Saby i starożytne grobowce królów: Kaleba i Gebremeskela. Jeśli czas pozwoli wejdziemy także do muzeum archeologicznego.

Śniadanie i nocleg w hotelu, lunch i kolacja w restauracji.

Przejazd przez region Tigraj to coś więcej niż tylko przemieszczanie się – to podróż przez jedne z najbardziej malowniczych krajobrazów Etiopii. Droga prowadzi przez łagodne góry, wzgórza porośnięte niską roślinnością, skaliste formacje i kolorowe pola uprawne, na których często pracują lokalni rolnicy. Po drodze mijamy małe wioski i samotne chaty – zatrzymamy się kilka razy, by zrobić zdjęcia czy zamienić kilka słów z mieszkańcami. Wczesnym popołudniem dotrzemy do miejscowości Hawzen – niewielkiego miasteczka położonego u podnóża masywu Gheralta. To nasza baza wypadowa do zwiedzania słynnych kościołów wykutych w skałach.

Pod wieczór, gdy światło robi się miękkie i ciepłe, wybierzemy się na lekki spacer do jednego z tych wyjątkowych kościołów – osadzonych wśród skał, trudno dostępnych, a jednocześnie pełnych ciszy i duchowej obecności. To idealny moment, by poczuć atmosferę regionu i zanurzyć się w jego wyjątkowym rytmie.

Śniadanie, kolacja i nocleg w hotelu, lunch w restauracji.

Region Gheralta w Tigraju kryje dziesiątki wiekowych kościołów. Niektóre zbudowano na szczytach gór, inne wykuto w skałach i urwiskach. Wśród nich jest jeden absolutnie wyjątkowy – Abune Yemata Guh. Położony jest w środku majestatycznego masywu skalnego o wysokości ponad 250m. Wejście do Abune Yemata Guh to atrakcja dla wytrawnych smakoszy. Po łatwym, godzinnym podejściu dojdziemy pod pionowe urwisko. Bez obaw! Tędy prowadzi ścieżka. Pod ścianą zdejmiemy buty – do świętego miejsca można wejść jedynie na boso. Dalej rozpoczniemy wspinaczkę między pionowymi skałami, w których wydrążone są stopnie i chwyty. Kilkadziesiąt metrów wspinaczki wyprowadzi nas na skalną przełęcz między dwoma iglicami. Stąd wąską półką skalną zawieszoną około 100m nad dnem doliny, dojdziemy do unikalnej na skalę światowa kaplicy. Majestat przyrody i mistyka religii tworzą tu wyjątkową mieszankę.

Wejście do Abune Yemata Guh jest wymagające i z pewnością nie jest odpowiednie dla osób, które cierpią na lęk wysokości. Kto nie będzie czuł się na siłach może zostać w dolinie. Tu wraz z naszym przewodnikiem będzie mógł ruszyć na spokojny spacer pełen wspaniałych widoków na potężne ściany kanionu. Jak na dłoni będzie widać tych, który zdecydowali się ruszyć do Abune Yemata Guh.

Po południu znajdziemy czas by odwiedzić dwa inne kościoły w kanionie – Maryam Korkor oraz Daniel Korkor. Każdy z nich jest na swój sposób wyjątkowy architektonicznie i bajecznie położony.

Śniadanie, kolacja i nocleg w hotelu, lunch w restauracji.

Po śniadaniu wsiądźmy w auta terenowe i ruszymy na wschód w kierunku regionu Afar. Przed nami kilka godzin podróży przez coraz bardziej pustynny, odludny krajobraz. Z każdą godziną krajobraz zmienia się – z gór i skał przechodzimy w bezkresne równiny i suche pustkowia. Po około pięciu godzinach podróży przez bezdroża dojedziemy do malutkiej osady Hamed Ela. Tu zjemy lunch i rozbijemy obóz. Po krótkim odpoczynku ruszymy na inną planetę! Bowiem kotlina Danakil w istocie bardziej przypomina scenerię z filmów science-fiction. Lub naszą Ziemię sprzed milionów lat. Tu doskonale widać, że Ziemia wciąż się zmienia, wciąż ewoluuje, tu kontynent pęka na dwie części. Po przyjeździe do Hamed Ela, niewielkiej pustynnej osady, zjemy lunch i chwilę odpoczniemy. Po przerwie wyruszymy do miejsca, które trudno porównać z jakimkolwiek innym – do Kotliny Danakil.

To jeden z najbardziej aktywnych geologicznie obszarów na świecie. Wulkan Dallol i jego otoczenie to żywa planeta w ruchu: zobaczymy kolorowe solankowe baseny, gorące źródła, gejzery, siarkowe tarasy, a także buchające parą fumarole. Wszystko w intensywnych odcieniach żółci, zieleni, bieli i pomarańczu – jakby Ziemia malowała tu swój własny obraz.

Pod wieczór pojedziemy jeszcze dalej – na brzeg słonego jeziora Asale. To miejsce, położone ponad 100 metrów poniżej poziomu morza, daje poczucie bycia na końcu świata. Zachód słońca nad solną pustynią to jedno z tych doświadczeń, które zostają w pamięci na zawsze. Wieczorem wrócimy na nocleg na Hamed Ela.

Śniadanie w hotelu, lunch, kolacja i nocleg na campingu.

Kontynuujemy podróż przez kotlinę Danakil. To miejsce gdzie krajobraz zmienia się z każdym kilometrem. Tego dnia przejedźmy dalej na południe. Podróż będzie długa, jedziemy bowiem przez tereny pozbawione jakichkolwiek dróg. Po południu dojedziemy do podnóża wulkanu Erta Ale i rozbijemy obóz. Tu sceneria będzie zupełnie inna niż poprzedniego dnia. To ziemia pokryta czarną lawą i popiołem, surowa i niegościnna do granic możliwości. Pod wieczór wyruszymy na niesamowity spektakl, w którym głównym aktorem będzie ogień. Erta Ale to najbardziej aktywny wulkan w Afryce i jedyne na świecie jezioro stałej, bulgoczącej lawy. O zmroku rozpalona lawa i zachodzące słońce tworzą jedyny w swoim rodzaju, dramatyczny i poruszający widok, gratka dla każdego wrażliwego podróżnika.

Śniadanie, lunch, kolacja i nocleg na campingu.

Z naszego obozowiska pod wulkanem wyruszymy dalej na południe. Podróż przez kotlinę Danakil to doznanie absolutnie mistyczne. Jadąc przez Danakil zobaczymy przeróżne krajobrazy – płaskie pustynie, solne białe jeziora, czarne połacie lawy, wulkany. Tego dnia celem naszej podróży będą brzegi słonego jeziora Afrera, które otoczone jest górami i wulkanami. Jezioro jest położone na wysokości 102 m p.p.m. i jest zasilane w dużej mierze przez gorące źródła. Na jeziorze znajduje się wyspa Āfrēra Desēt – najniżej położona wyspa na świecie. Nasz obóz rozbijemy nad samą wodą.

Śniadanie, lunch, kolacja i nocleg na campingu.

Czas wracać do cywilizacji! Podróż, choć dość długa nie będzie uciążliwa. Tuż obok jeziora zaczyna się już asfalt, który doprowadzi nas do miasta Semara. Nie będzie to również podróż nudna – wciąż jechać będziemy przez kotlinę Danakil, wśród wulkanicznych krajobrazów.

Śniadanie na campingu, lunch w drodze. Kolacja i nocleg hotelu.

O 10:00 lotem wewnętrznym wrócimy do stolicy Etiopii, Addis Abeby a potem zakwaterujemy się w hotelu niedaleko lotniska. Koło południa ruszymy do centrum tego niesłychanie dynamicznego, gwarnego i pełnego kontrastów miasta. Przejdziemy się ulicami historycznej części Addis Abeby, zobaczymy słynnego Lwa Judy, dwa pałace Hajle Sellasie, katedrę św. Jerzego. Znajdziemy czas by kupić etiopskie rękodzieło oraz kawę. Stolica Etiopii żyje wspaniałą muzyką łączącą wiele nurtów – wieczorem więc udamy się na koncert etiopskiego jazzu.

Śniadanie i nocleg w hotelu, lunch i kolacja w restauracji.

Wylot z Addis Abeby o 00:30, przylot do Warszawy o 08:30.