Uzbekistan

W Samarkandzie i Bucharze przeniesiemy się do krainy z opowieści Szeherezady. To miasta, które prawie w całości są zabytkami. Samarkanda powstała z udziałem najlepszych rzemieślników i artystów Uzbekistanu. Monumentalne zabytki pochodzą z czasów panowania Timura i jego synów. Ceramiczne mozaiki, zdobione, turkusowe kopuły, wykładane złotem ściany – istna kwintesencja architektury islamskiej! Sam Registan uznawany jest za najpiękniejsze miejsce na Jedwabnym Szlaku.

Buchara jest bardziej kameralna niż Samarkanda. Oszałamiające budowle sprzed lat przeplatają się z domostwami, wąskimi uliczkami i warsztatami rękodzieła. Miasto pełne jest medres i meczetów. Ale największe wrażenie robi Arka, czyli XV-wieczna, kamienna forteca, a także wizyta w XV-wiecznym hammamie. Klimatyczna jest również żydowska część miasta.

Jednak esencja Uzbekistanu kryje się gdzie indziej – nie w historycznych budowlach, a na lokalnych bazarach, pełnych kolorów, aromatów i gwaru rozmów. Tam wydarza się życie! Chcesz poznać Uzbeków i ich kulturę? Idź na bazar, spróbuj lokalnego sera, potarguj się o orzeszki, kup rodzynki kisz-misz, napij się herbaty ze sprzedawcą dywanów, pograj w szachy z lokalnym stolarzem!

Poznamy kulturę Uzbekistanu także dzięki spotkaniom z lokalnymi rzemieślnikami. Zobaczymy, jak się wytwarza misternie tkane dywany. Przyjrzymy się pracy z dłutem w drewnie i metalu. Przekonamy się, w czym tkwi sekret słynnych haftów suzani. Poznamy mistrza malowania miniatur, mistrza kukiełek i lalek z papieru mache. Zasmakujemy aromatycznych przypraw, suszonych owoców i miodu z plastra na lokalnych bazarach. To okazja na przywiezienie pamiątek, które skradną serca bliskich, a przy tym wesprą uzbeckich rękodzielników.

Plov, szaszłyki, dimlamy, manty, zupa szorba – kuchnia uzbecka jest prosta, ale wyśmienita. To atrakcja sama w sobie. Bazuje na doskonałej jakości produktach, delikatnych przyprawach i urzekających, słodkich warzywach i owocach. Choć podstawą kuchni jest mięso, to wbrew pozorom, kuchnia uzbecka jest rajem dla wegan i wegetarian. Intensywne słońce sprawia, że nigdzie nie spróbujesz tak smacznych pomidorów, ogórków, sałat, melonów czy kolendry, jak w Uzbekistanie.

Wizyta w XV-wiecznym hammamie pozwoli zanurzyć się w klimacie średniowiecznego wschodu, zrelaksować się i poznać lokalne obyczaje. Dla wygody miejskie łaźnie wznoszono na skrzyżowaniu ulic, w bliskości z budynkami użyteczności publicznej. Nazywano je „Hammom Kundjak” (co znaczy „narożna wanna”). Łaźnie tureckie wciąż funkcjonują jako miejsca kąpieli i odnowy, niezmącone cywilizacyjnym pośpiechem. Słychać w nich rozmowy, śmiech, dźwięk kropli dolewanej herbaty. Mistyczną atmosferę nadaje światło, które wpada jedynie przez otwory w suficie. W XV-wiecznym hammamie w Bucharze poczujemy przyjemne ciepło, rozluźnimy mięśnie podczas masaży, odetchniemy wilgotnym i aromatycznym powietrzem, zanurzymy się w oczyszczającej pianie.

Wieczorne spotkanie na lotnisku. Bezpośredni przelot z Warszawy do Taszkentu. Lądowanie następnego dnia rano.

Późne śniadanie, a następnie ruszamy w miasto, by poznawać jego najważniejsze miejsca i ukryte zakamarki. Taszkent, całkowicie zburzony podczas trzęsienia ziemi w 1966 roku, odrodził się jak Feniks z popiołów. To miasto pełne kontrastów, gdzie obok chlebowego pieca stoi wysoki biurowiec, gdzie w zacienionym czajchanie siadają obok siebie sprzedawcy z bazaru i biznesmeni, rodzina w podróży i chwilowy wędrowiec. Taszkent łączy światy, a jego moc stanowią chleb, jedwab, bawełna, tytoń i owoce.

Odkrywanie Taszkentu zaczniemy na placu Chast-Imam, otoczonym zabytkowymi meczetami i medresami, w tym medresą Barak-Chana oraz mauzoleum Kafal asz-Szasziego – ważnymi dla mieszkańców Uzbekistanu miejscami pielgrzymkowymi. Następnie udamy się na Bazar Chorsu, gdzie zanurzymy się w świecie kolorów, zapachów i dźwięków, podziwiając bogactwo ozdób etnicznych, rękodzieła, aromatycznych przypraw, tradycyjnych słodyczy, świeżych owoców i warzyw.

Nie zabraknie również swoistej podróży w czasie, bo to najlepsze określenie dla przejażdżki taszkenckim metrem, gdzie każda stacja jest niczym scenografia do wysokobudżetowego filmu. Każda stacja ma inną architekturę, na każdej zobaczymy odmienne elementy: marmur, granit, szkło, ceramikę artystyczną czy rzeźbiony alabaster. Niektóre mają przytulne oświetlenie, znowuż na innej można się poczuć, jak na sali balowej.

Wieczorem przejazd na dworzec kolejowy, gdzie przyspieszymy tempo – wsiądziemy w lokalny pociąg dużych prędkości. W dwie godziny znajdziemy się w Samarkandzie, perle Jedwabnego Szlaku, ukochanym mieście wielkiego bohatera narodowego, Amira Timura.

Wyżywienie: śniadanie, kolacja.

Czas na poznanie najstarszego miasta Azji Centralnej – Samarkandy. Mieszkańcy Uzbekistanu mawiają: „Samarkanda jest stara jak świat”. Choć ma dopiero 2750 lat, jej losy obfitowały w wiele wojen i podbojów dokonywanych przez takich władców, jak Aleksander Wielki, Arab Kalifat czy Czyngis Chan. Każdy z nich równał miasto z ziemią, ale po każdym podboju Samarkanda odbudowywała się jeszcze piękniejsza. Tak ukochał ją sobie Amir Timur, że pod koniec XIV wieku uczynił z niej stolicę kraju. To tutaj powstało wiele pałaców i najznakomitszych budowli złotej ery Uzbekistanu.

Według Timura, potęgę imperium najlepiej wyrażała architektura. Wystarczy stanąć pod jedną ze średniowiecznych budowli, by nawet dziś przekonać się, że Amir Timur wiedział, co mówi. Mauzoleum Gur-i-Emir, meczet Bibi Chanum, Registan, mauzoleum Szach-i-Zinda – zobaczymy je oczywiście wszystkie, czasami wrócimy ponownie, by odkryć je w nocnej bądź porannej szacie.

Podobnie, jak architekturę, Timur cenił naukę. Czym byłoby imperium, gdyby nie wiedza i technika? Przekonamy się o tym, zwiedzając niepozorne, a fascynujące obserwatorium astronomiczne zbudowane przez wnuka Timura, Ulug-Beka, którego dzieła dostarczały inspiracji i wiedzy naukowcom z całego świata przez kolejne wieki. Wieczorem uruchomimy wyobraźnię i poprzez ogromny średniowieczny sekstant zerkniemy w niebo.

W Samarkandzie zaczniemy również naszą przygodę z jedwabiem. Udamy się do oddalonej o kilka kilometrów od miasta, fabryki jedwabnego papieru, gdzie nadal wytwarza się papier według starożytnej technologii.

Ale Samarkanda to nie tylko historia i zabytki. To również zabawa. W mieście tym znajduje się jedna z najsłynniejszych i najzacniejszych fabryk alkoholu w Uzbekistanie. Wieczorem zasiądziemy przy długim stole w Vinzawod Khovrenko, by słuchać opowieści o winie: szczepach, nutach, barwach i bukietach.

Wyżywienie: śniadanie, kolacja.

Drugi dzień na eksplorację miasta i jego zakamarków, również tę samodzielną.

Tego dnia zawitamy również na bazar Siab – serce miasta pełne zapachów, smaków i atmosfery codziennego życia. Można tu kupić swieże owoce i warzywa, przyprawy, gotowe lokalne dania, ale także rękodzieło – ceramikę i szale. To tu zrobimy sobie przerwę na lunch.
Pod wieczór zjemy wczesną kolację, a następnie znów przyspieszymy tempa, ale tylko na czas transportu. Tym razem kierunek Buchara. Czeka nas ok. półtoragodzinny przejazd pociągiem dużych prędkości do Buchary, a następnie przejazd do butikowego hotelu w sercu miasta.

Wyżywienie: śniadanie, kolacja.

Buchara jest kameralna, przytulna, niezmienna od wieków. W przeciwieństwie do Samarkandy, oprócz fascynujących zabytków, Buchara zachowała również historyczną tkankę miejską. Można tu godzinami błądzić po wąskich uliczkach, można odwiedzać domy, warsztaty rękodzieła i orientalne sklepiki, można wypić herbatę w czajchanie, w której siedział przed laty Ryszard Kapuściński.

Pierwsze zetknięcie z tym miastem wpisanym na listę dziedzictwa UNESCO to spacer wokół Lyabi-Hauz, jednego z najpiękniejszych placów miasta, otoczonego medresami Kukeldasz i Nadir Diwan-Begi, a także imponujący kompleks Po-i Kalyan z minaretem, który przez wieki był symbolem miasta. Zajrzycie też do zabytkowych kopuł kupieckich, gdzie od wieków handlowano jedwabiem, dywanami i biżuterią. Znajdzie się też czas na spokojny spacer, zakupy na zabytkowych bazarach i łyk kawy na jednym z placów miasta.

Popołudniu czas na odpoczynek i przygotowania! Wieczorem czeka nas bowiem uroczysta, sylwestrowa kolacja w znakomitej restauracji. Uroczysta, ale pełna swobodnej zabawy z mieszkańcami Buchary. Uzbecy są bardzo towarzyscy i chętni do wspólnego biesiadowania.

Wyżywienie: śniadanie, kolacja.

Posylwestrowy poranek bez pośpiechu, na własnych zasadach. A potem ruszymy dalej chłonąć atmosferę Buchary. Zobaczymy meczet Poli-Kalon z minaretem, który zachwycił samego okrutnika Czyngis-Chana i potężną fortecę Ark, która była siedzibą tyleż potężnych, ileż okrutnych chanów. Przejdziemy też (nie raz!) starym szlakiem kupieckim (pełnym sklepików) snującym się przez miasto. Będziemy zaglądać do warsztatów, gdzie lokalni rzemieślnicy wytwarzają rękodzieło stosując tradycyjne techniki, takie jak haft suzani, rzeźbienie w drewnie, obróbka metalu, malarstwo miniaturowe, tkactwo dywanów oraz tworzenie lalek z masy papierowej. Od błękitnych mozaik, zapachu egzotycznych przypraw i piękna lokalnego rzemiosła będzie nam się kręciło w głowie.

Wieczór spędzicie w wyjątkowej atmosferze Galerii Akbara. Gospodarz oprowadzi Was po swojej przestrzeni artystycznej, pełnej haftów i dzieł sztuki, a spotkanie zakończy się uroczystą kolacją w jego towarzystwie. Kolacją, którą przygotujemy wspólnie, ucząc się gotować pilaw – narodową potrawę Uzbeków.

Wyżywienie: śniadanie, kolacja.

Trzeci dzień w Bucharze. Ktoś mógłby się dziwić, w końcu większość wycieczek do Uzbekistanu zatrzymuje się tutaj na dzień, góra dwa. Ale dla nas Buchara to zawsze morze doświadczeń i inspirujących spotkań z ludźmi i ich kulturą. Ostatniego dnia pochodzimy po żydowskiej części miasta. Odwiedzimy dom Mubinjona, opisywany w książce „Może (morze) wróci”, małą synagogę, kameralną galerię sztuki i warsztat, w którym produkuje się tradycyjne bucharskie lalki.

Na obiad zabierzemy Was do domu lokalnego artysty, Davlata Tosheva. Po wspólnym posiłku mistrz zaprosi Was do udziału w warsztatach tradycyjnego malarstwa miniaturowego. To kameralne doświadczenie da Wam okazję, by dowiedzieć się więcej o sztuce uzbeckich miniatur oraz z bliska przyjrzeć się procesowi twórczemu.
Po południu wizyta w XV-wiecznym hammamie (osobno hammam męski, osobno żeński). To wspaniale rozgrzewające i oczyszczające doświadczenie!

Wyżywienie: śniadanie, obiad, kolacja.

Ostatniego dnia w okolicach Buchary opuścimy na chwilę historyczne centrum i udamy się na jej obrzeża, gdzie znajduje się pałac Sitorai Mokhi-Khosa, znany jako „Pałac na wzór gwiazd i księżyca”. To dawna letnia rezydencja ostatniego emira Buchary, w której dziś mieści się muzeum sztuki dekoracyjnej i rzemiosła artystycznego. Budowla zachwyca harmonijnym połączeniem orientalnej elegancji z europejskimi wpływami architektonicznymi.

Następnie odwiedzimy kompleks Bahauddina Naqszbanda – jedno z najważniejszych miejsc kultu sufickiego w Azji Środkowej i cel licznych pielgrzymek. Czas spędzony w tym sanktuarium pozwoli nam lepiej poznać duchowe dziedzictwo Uzbekistanu oraz poczuć atmosferę jednego z najważniejszych ośrodków islamu mistycznego w regionie.

Do Buchary wrócimy na lunch, po czym wyruszymy pociągiem dużych prędkości „Afrosiab” w drogę powrotną do Taszkentu.

W Taszkencie wybierzemy się na pożegnalną kolację do lokalnej restauracji. Nie zabraknie też ostatniego wieczornego spaceru po centrum miasta, po ulicach zwanych Brodwayem.

Wyżywienie: śniadanie, kolacja.

Poranny wylot z Uzbekistanu do Polski. Przylot do Warszawy w godzinach przedpołudniowych.